Tekstgrootte  [-][+]
Jaarverslag 2015
FNV KIEM: de positie van zzp’ers

FNV KIEM: de positie van zzp’ers

"Kopafbeelding: FNV KIEM"

In de zaak FNV Kunsten Informatie en Media vs. ACM stond de vraag centraal of zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) als ondernemingen in de zin van de Mededingingswet mogen worden aangemerkt. Na een prejudiciële verwijzing naar het Hof van Justitie van de EU te Luxemburg, gaf het gerechtshof Den Haag in 2015 een eindoordeel.

FNV Kiem vocht voor de civiele rechter de rechtmatigheid aan van een Visiedocument uit 2007. Hierin staat dat bepalingen in collectieve arbeidsovereenkomsten (cao's) met minimumtarieven voor zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) in beginsel onder het kartelverbod vallen. De rechtbank Rotterdam gaf ACM in eerste instantie gelijk. In hoger beroep twijfelde het gerechtshof Den Haag over de juiste interpretatie van de Europese 'cao-exceptie' en stelde daarover prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie. Het Hof deed uitspraak op 4 december 2014. Dit kwam erop neer dat cao's wel tarieven voor "schijnzelfstandigen" mogen bevatten. Schijnzelfstandigen vallen onder het autonome en ruime Europese begrip van "werknemer" en niet onder het begrip "onderneming". De juridische vorm van overeenkomst tot het verrichten van enkele diensten, is dus niet beslissend.

Op 1 september 2015 deed het gerechtshof einduitspraak. Het hof verklaart voor recht dat het mededingingsrecht zich niet verzet tegen een cao-bepaling die een werkgever ertoe verplicht tegenover zelfstandige remplaçanten cao-bepalingen toe te passen en vooral bepaalde (minimum)tarieven te hanteren. Het arrest van het Luxemburgse hof wees al in deze richting. Dit hof had namelijk een aantal criteria voor het bepalen van "schijnzelfstandigheid" meegegeven. Deze criteria pasten goed op de positie van de musici die niet in loondienst zijn bij een orkest maar die feitelijk in precies dezelfde omstandigheden hun werk doen als musici die wél in loondienst zijn. Zij zijn ondergeschikt en hebben niet de vrijheid om werkzaamheden naar eigen inzicht in te richten.

Het Haagse gerechtshof beperkt zijn oordeel uitdrukkelijk tot de orkestremplaçanten. Over het Visiedocument geeft het gerechtshof geen oordeel meer.