Tekstgrootte  [-][+]
Jaarverslag 2017
Energiemarkt in transitie

Energiemarkt in transitie

De energiemarkt verandert. De productie van energie wordt steeds duurzamer, er ontstaan nieuwe diensten en er komen nieuwe spelers op de markt.

Nieuwe vraagstukken

De verduurzaming van onze energievoorziening plaatst niet alleen de energiesector voor tal van nieuwe vraagstukken. Uiteraard ook voor de ACM als toezichthouder. Zo zullen grootschalige investeringen in zonne- en windenergie leiden tot een volatieler productie-aanbod. Is de leveringszekerheid dan wel geborgd op windstille en bewolkte dagen? En als het hard waait en de zon volop schijnt kan er dan congestie ontstaan? Is het net dan nog betrouwbaar?

De toenemende volatiliteit van de elektriciteitsproductie zal hoe dan ook vragen om meer flexibiliteit in de vraag van energiegebruikers. Hogere energieprijzen op momenten van de dag waarop er weinig aanbod is en lagere prijzen op momenten waarop er veel aanbod is, kunnen daaraan bijdragen. Dat vereist aanpassingen in de wijze waarop de prijs van elektriciteit voor consumenten wordt bepaald. Netbeheerders hebben daarbij de wettelijke taak om de betrouwbaarheid van hun netten te waarborgen. Het kan dan helpen om waar nodig regels aan te passen om ook op andere manieren flexibiliteit in zowel vraag als aanbod beter te ontsluiten en daardoor efficiënter voor een betrouwbaar net te kunnen zorgen.

Om de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs te halen, zal het gebruik van aardgas in de bebouwde omgeving plaats moeten maken voor duurzame alternatieven zoals stadsverwarming, 'all electric oplossingen' of wellicht het gebruik van waterstof als alternatief voor gas. De warmtetransitie heeft grote gevolgen voor alle spelers in de markt en vooral voor de gasnetbeheerders.

Ook in de energietransitie blijft betaalbaarheid van de energievoorziening een centrale doelstelling voor de ACM. We zien het daarom als onze rol de stappen op weg naar een duurzame energievoorziening efficiënt te laten verlopen en daarbij te blijven voldoen aan de randvoorwaarden van betrouwbaarheid. Dat doen wij door:

  1. Te blijven werken aan goed functionerende markten en aan marktintegratie
  2. Netbeheerders in de gelegenheid te stellen hun efficiënte kosten terug te verdienen, hierdoor kunnen netbeheerders investeren en betalen consumenten niet meer dan nodig
  3. Consumenten op de (nieuwe) markt weerbaar te maken, te activeren en te beschermen waar dat nodig is

Het afgelopen jaar heeft de ACM zich onder meer met onderstaande activiteiten ingezet voor het op efficiënte wijze realiseerbaar maken van duurzaamheidsdoelstellingen.

Meerdere leveranciers op een aansluiting

Consumenten en bedrijven kunnen vanaf 2018 meerdere elektriciteitsleveranciers tegelijk op een aansluiting contracteren. Dat blijkt uit het besluit 'Meerdere leveranciers op een aansluiting' dat de ACM heeft gepubliceerd. Dit besluit is gebaseerd op een voorstel van bedrijven in de energiesector en is tot stand gekomen na een intensieve samenwerking tussen de ACM en de sector.

Een consument kan als gevolg van het besluit bijvoorbeeld een andere leverancier kiezen voor de laadpaal van zijn elektrische auto dan voor de stroomvoorziening thuis. Dit is vooral belangrijk als elektrisch rijden een grotere vlucht gaat nemen. Een bedrijf kan er bijvoorbeeld voor kiezen zijn zelfopgewekte stroom te leveren aan een andere leverancier dan van wie hij stroom afneemt.

Deelname aan rondetafelgesprek over wet voortgang energietransitie in de Tweede Kamer

De ACM heeft deelgenomen aan het rondetafelgesprek over de Wet Voortgang Energietransitie (VET) in de Tweede Kamer op 17 januari 2017.

De ACM pleitte in haar bijdrage ervoor om de markt zoveel mogelijk kans te geven om zijn werk te doen in de energietransitie. Dat zorgt voor innovatie en scherpe prijzen. Marktpartijen moeten optimaal gebruik kunnen maken van het net. Netbeheerders moeten hen daarin faciliteren door zich te richten op hun kerntaak: partijen toegang geven tot het net en energie transporteren tegen efficiënte kosten. En netwerkbedrijven - waarvan netbeheerders deel uit maken - moeten zich beperken in hun activiteiten. Daarmee willen we voorkomen dat netbeheerders aan onverantwoorde commerciële risico's worden blootgesteld en dat marktpartijen op achterstand worden gezet. Met deze visie ondersteunt de ACM het uitgangspunt van het wetsvoorstel VET, dat deze rolverdeling onderschrijft. De ACM pleitte voor een snelle parlementaire behandeling van het wetsvoorstel VET. Het voorstel is in januari 2018 in de Tweede Kamer behandeld.

Organisatie van seminar over Energiepakket Europese Commissie

In maart 2017 heeft de ACM een seminar over het Energiewetgevingspakket van de Europese Commissie ('Clean Energy Package for all Europeans') georganiseerd. De ACM heeft leveranciers, producenten, lokale initiatiefnemers, netbeheerders, milieubeschermers, wetenschappers en de overheid uitgenodigd uit om te discussiëren over wat het Energiepakket voor de Nederlandse energiemarkt en de ambities op het gebied van duurzaamheid betekent.

De belangrijkste conclusies uit dit seminar waren als volgt. Het energiepakket kan door aanpassingen van de elektriciteitsmarkt bijdragen aan verdere verduurzaming en versterking van de positie van de consument. Er zijn echter ook zorgpunten dat de Europese Commissie te vergaande ambities heeft om te komen tot harmonisatie en om lidstaten verplichtingen op te leggen. Harmonisatie is wenselijk met voldoende ruimte voor maatwerk op nationaal niveau.

Keuzevrijheid voor de consument staat voorop, maar de vraag is of de consument ook altijd in staat is om zelf de keuze te maken. Het is een belangrijke taak van de ACM om de consument goed te informeren, om zo te helpen bij het maken van keuzes; om participatie van de consument op de energiemarkt te bevorderen moet de consument maximaal ontzorgd worden.

Bijdragen aan bijeenkomsten OECD en Europese Commissie over de energietransitie

In juni 2017 heeft de ACM deelgenomen aan een bijeenkomst van de OESO over innovatie en energie. We hebben een presentatie gegeven over onze visie op de mogelijkheden om het functioneren van de energiemarkt te verbeteren. Daarnaast hebben we in juni 2017 een presentatie gegeven tijdens een bijeenkomst van de Europese Commissie over digitalisering in de energiesector. Deze werd georganiseerd in het kader van de Sustainable Energy Week.