Tekstgrootte  [-][+]
Jaarverslag 2017
Regulering vervoersmarkten

Regulering vervoersmarkten

Op markten voor vervoer is soms weinig ruimte voor meerdere marktpartijen. Er zijn (wettelijke) monopolies en machtsposities. Daarom zijn er specifieke wetten om concurrentie op deze markten te bevorderen of reizigers te beschermen. Het gaat daarbij om de Spoorwegwet, Wet luchtvaart, Loodsenwet en de Wet personenvervoer 2000.

Als onafhankelijke toezichthouder houden we toezicht op deze wetten. De ACM geeft advies aan het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) bij wijziging van deze wetten.

Bijdrage aan IRG-Rail

De ACM werkt samen met andere spoortoezichthouders binnen IRG-Rail. IRG-Rail is het Europese samenwerkingsverband van 30 nationale spoortoezichthouders. Dit samenwerkingsverband is van belang, omdat goed samenwerkende toezichthouders een bijdrage leveren aan een goed werkende Europese spoormarkt. Dit gebeurt door kennis en ervaringen uit te wisselen. In 2017 heeft IRG-Rail bijgedragen aan de totstandkoming van de 'Implementing Act on access to service facilities and rail-related services' die op 1 juni 2019 in werking zal treden. Dit zal bijdragen aan een transparante en gelijke toegang tot dienstvoorzieningen die vervoerders nodig hebben voor hun vervoersdiensten. In 2017 is het vijfde IRG-Rail 'Market Monitoring report' gepubliceerd met marktgegevens van 24 Europese landen. Daarnaast is een lijst van geharmoniseerde key performance indicators gepubliceerd die kunnen worden toegepast voor de prestatieregelingen. Ten slotte zijn overzichten gepubliceerd van alle gebruiksvergoedingssystematieken voor zowel de toegang tot het spoor als de diensten.

Bijdrage aan Thessaloniki Forum

Het Thessaloniki Forum of Airport Charges is een expertgroep van luchthaventoezichthouders die de Europese Commissie adviseert over de implementatie van de Richtlijn luchthavengelden. Het Forum heeft tot doel een goede uitvoering van reguleringstoezicht op luchthavens te bevorderen. In 2017 heeft een werkgroep van het Thessaloniki Forum 2 adviesrapportages uitgebracht over marktanalyses op luchthavens. De eerste rapportage heeft betrekking op de wenselijkheid van het uitvoeren van marktanalyses op luchthavens om te bezien of economische regulering wenselijk is. Een tweede rapportage bevat adviezen hoe deze marktanalyses kunnen worden uitgevoerd. De ACM trad in deze werkgroep op als voorzitter.

Bijdrage aan Tweede Kamer

De ACM bracht in april 2017 advies uit aan de onderzoekscommissie bij het rapport 'Kiezen voor een goed spoor' van ABDTOPConsult. Het rapport gaat in op de scenario's voor ordening en sturing op het spoor na 2024. De ACM bracht het advies uit op verzoek van de Tweede Kamer naar aanleiding van een motie van het lid Van Veldhoven. Het advies van de ACM gaat onder meer in op het belang van een onafhankelijke sectorbrede monitor voor het meten en vergelijken van prestaties van vervoerders en de mogelijkheid om zeggenschap van stations te reorganiseren in de diverse scenario's. Ook wordt ingegaan op de mogelijkheid om de HSL-Zuid voor 2025 openbaar aan te besteden, als prestaties van de huidige concessiehouder daartoe aanleiding geven.

Uitvoerings- en handhavingstoets

In januari 2017 heeft de ACM op verzoek van het Ministerie van IenW een uitvoerings- en handhavingstoets (UHT) uitgebracht op het conceptbesluit Vergoeding gebruik hoofdspoorweginfrastructuur. Dit besluit creëert de mogelijkheid voor ProRail om een extra heffing bij vervoerders in rekening te brengen ter dekking van de vaste kosten. Daarnaast maakt het besluit het mogelijk om aanvullende prijsprikkels toe te passen. In de UHT heeft de ACM gepleit voor het vereenvoudigen van de procedure voor de totstandkoming van de extra heffing. Omdat er sprake was van overlap in de voorgestelde verdeling van bevoegdheden tussen de ACM en de minister van IenW.

Op 19 juli 2017 heeft de ACM op verzoek van het Ministerie van IenW een UHT uitgebracht op het wetsvoorstel ter implementatie van het Vierde Spoorwegpakket. Het Vierde Spoorwegpakket beoogt onder andere de toegang tot de binnenlandse spoormarkten te vergroten. Dit om voor een groei van het aanbod te zorgen en de kwaliteit en efficiëntie van het passagiersvervoer te verbeteren. Hiervoor bevat het Vierde Spoorwegpakket een verplichting tot aanbesteding van het openbaar vervoer. Onderhandse gunning is alleen onder voorwaarden mogelijk. Daarnaast introduceert het Vierde Spoorwegpakket een recht op toegang tot de infrastructuur voor binnenlandse passagiersvervoersdiensten. Tot nu toe bestond dit recht alleen voor internationale passagiersvervoersdiensten. In de UHT heeft de ACM gesteld dat het wetsvoorstel met de wijze waarop het recht op open toegang werd geïmplementeerd niet uitvoerbaar is. In het wetsvoorstel moet duidelijker komen te staan wat het recht op open toegang inhoudt en wat de mogelijke beperkingen van het recht op open toegang zijn.

De 'Richtlijn luchthavengelden' verplicht de lidstaten een minimumpakket aan verplichtingen op te leggen aan luchthavens met jaarlijks meer dan 5 miljoen passagiersbewegingen. Het Ministerie van IenW is in 2017 bezig geweest om enkele tekortkomingen in de implementatie van deze regelgeving voor overige luchthavens, niet zijnde Schiphol, te herstellen. Deze regelgeving gaat gelden voor de luchthaven Eindhoven Airport die in november 2017 de grens van 5 miljoen passagiersbewegingen op jaarbasis heeft overschreden. De ACM gaat toezicht houden op de naleving van deze regels. De ACM heeft in 2017 2 keer een UHT uitgebracht op een concept Wetsvoorstel en een concept Algemene Maatregel van Bestuur. Het concept Wetsvoorstel en het concept Algemene Maatregel van Bestuur zien op burgerluchthavens, niet zijnde Schiphol, en militaire luchthavens met burgermedegebruik. De ACM acht de voorgestelde regelgeving inhoudelijk uitvoerbaar en handhaafbaar.