Tekstgrootte  [-][+]
Jaarverslag 2017
Werken aan 1 Europese markt

Werken aan 1 Europese markt

De ACM werkt mee aan de totstandkoming van één Europese energiemarkt.

Werken aan 1 Europese markt

De ACM werkt mee aan de Europese integratie, implementeert Europese regels en houdt toezicht op de huidige regels. De ACM werkt op het vlak van energie actief samen met andere toezichthouders, lidstaten en de Europese Commissie. Veel van deze samenwerking vindt plaats binnen ACER en CEER. ACER is het Europese agentschap voor samenwerking tussen energietoezichthouders en CEER is een vrijwillig samenwerkingsverband tussen Europese energietoezichthouders. Werkzaamheden richten zich op de realisatie van de Europese interne energiemarkt.

Europese integratie van de energiemarkt

Remko Bos, directeur Energie van de ACM, is vanaf november 2017 voorzitter van de Distribution Systems Working Group van de CEER. Deze werkgroep draagt onder andere bij aan de vorming van de toekomstige Europese energiemarkt. Dat gebeurt bijvoorbeeld door de rolverdeling tussen netbeheerders en andere partijen te verduidelijken en door op het gebied van regulering kennis uit te wisselen en best practices vast te stellen. De werkgroep brengt ook de leveringszekerheid voor elektriciteit en gas in Europa in kaart, voor wat betreft het goed functioneren van de netten. Daarmee ondersteunt deze werkgroep een betaalbare, betrouwbare en duurzame energievoorziening. Daarnaast is de ACM actief in de 'Electricity Working Group, Gas Working Group, Consumer and Retail Markets Working Group' en de 'Market Integrity and Transparency Working Group'. We dragen actief bij aan meerdere producten uit deze werkgroepen en dragen het voorzitterschap van diverse onderliggende Taskforces.

ACM werkt mee aan de koppeling van elektriciteitsmarkten

De ACM werkte in 2017 op verschillende manieren mee aan nieuwe Europese regels op het gebied van elektriciteit.

De landelijk netbeheerders van de diverse Europese lidstaten hebben in 2017 de koppeling van de elektriciteitsmarkten en de netwerken in Europa een flinke stap verder gebracht. Zij hebben - op basis van nieuwe regelgeving - meerdere voorstellen gedaan waarmee ze de vraag en het aanbod van elektriciteit nog beter op elkaar kunnen afstemmen. Dat wordt steeds belangrijker vanwege de toename van duurzame zonne- en windenergie, waarvan het aanbod per locatie en per moment sterk kan wisselen. Als in Nederland de zon niet schijnt en er geen wind is, moeten andere Europese landen kunnen bijspringen en omgekeerd. De gezamenlijke toezichthouders, waaronder de ACM, hebben deze voorstellen beoordeeld. Een aantal voorstellen is op verzoek van de toezichthouders geamendeerd, een aantal voorstellen is doorverwezen naar ACER en een aantal is goedgekeurd. Dit proces gaat door in 2018. Daarnaast is in 2017 nieuwe regelgeving op het gebied van balancering en system operations aangenomen door de Europese lidstaten. De implementatie hiervan vindt de komende jaren plaats.

De ACM, landelijk netbeheerder TenneT en Energie Nederland hebben in Europa steeds gepleit om het huidige Nederlandse systeem vooral bij balancering zoveel mogelijk toe te passen. De marktpartijen krijgen in dat systeem sterke prijsprikkels om zelf de balans te herstellen op de momenten dat het nodig is. TenneT heeft hierdoor de laagste kosten voor balancering in Europa. De nieuwe Europese regelgeving volgt het Nederlandse systeem grotendeels.

Implementatie Europese regels voor de gasmarkt

De ACM is in 2017 gestart met de implementatie van nieuwe Europese wetgeving die ziet op de berekening van transporttarieven voor gas. Deze regels liggen vast in de Netcode 'geharmoniseerde transmissietariefstructuren voor gas'. De nieuwe regels schrijven voor hoe de tarieven voor het transport van gas berekend moeten worden. Ook moeten marktpartijen, zoals gashandelaren en gasafnemers, meer inzicht verkrijgen in de opbouw van hun tarief en de verdere ontwikkeling daarvan tot op redelijke hoogte kunnen voorspellen. De ACM heeft in 2017, in samenwerking met landelijk netbeheerder Gasunie Transport Services (GTS), diverse bijeenkomsten georganiseerd met belanghebbenden. Ook heeft de ACM veel informatie gepubliceerd over de totstandkoming van de tarieven die GTS in rekening mag brengen. In 2018 besluit de ACM hoe de regels precies geïmplementeerd gaan worden.

Virtuele interconnectiepunten

Uiterlijk per 1 november 2018 moet transportcapaciteit op de grens met Duitsland en met België op een virtueel interconnectiepunt verkocht worden. In 2017 heeft de ACM meermalen met GTS overleg gevoerd over de wijze waarop deze zogeheten virtuele interconnectiepunten (VIPs) opgezet gaan worden. In 2018 moet de implementatie een feit zijn.

ACM verduidelijkt spelregels

De spelregels voor het goed functioneren van de energiemarkten zijn vastgelegd in codes. De ACM heeft dit jaar verschillende codebesluiten genomen. Hierdoor zijn onder meer de spelregels verduidelijkt. Ook kon zo worden voorzien in behoeften van marktspelers. En tot slot kan hierdoor op de gasmarkt meer transportcapaciteit beschikbaar komen.

ACM houdt toezicht op de naleving van regels over markttransparantie en integriteit

Vertrouwen in energiehandel is een belangrijke randvoorwaarde voor een goedwerkende Europese markt voor energie. Ook in 2017 ontplooide de ACM daarom diverse activiteiten om handel met voorwetenschap en marktmanipulatie op de energiemarkten tegen te gaan. Dit leidt uiteindelijk tot een eerlijk speelveld voor bedrijven en lagere energieprijzen voor consumenten. De ACM heeft samen met ACER uitleg gegeven aan marktpartijen over de regels, zoals door het Europees Parlement in de 'Regulation Energy Market Integrity and Transparency' (REMIT) zijn vastgelegd. Bijna alle energiehandelaren hebben zich geregistreerd bij de ACM. Zij werden in 2017 gemaand om de publicatie van voorwetenschap goed te regelen, om zo de transparantie in de markt te waarborgen. De ACM stond in 2017 veelvuldig in contact met de markt en spoorde de broker en beursplatforms aan om waar nodig nog beter toezicht te houden, waartoe zij verplicht zijn. Met de ACER-transactiedata is de ACM in staat om overtredingen op de sporen, te analyseren en waar nodig daartegen op te treden. Ook uit andere bronnen ontvingen we regelmatig signalen van overtredingen. Een aantal hiervan hebben we in onderzoek. Hierbij werken we intensief samen met ACER, de AFM en andere autoriteiten.

De ACM blijft toezicht houden op een juiste publicatie van voorwetenschap door marktpartijen en treedt op waar nodig. De ACM zal haar toezicht op het verbod op marktmanipulatie en handel met voorkennis verder intensiveren.